Nieuws Jan van den Berg
Waarom we niet meer in Excel willen rekenen
Spreadsheets hebben de letselschadebranche jarenlang geholpen. Maar wie naar het werk van vandaag kijkt — meerdere richtlijnen per dossier, scenario-onderhandelingen, reproduceerbaarheid bij regres — ziet dat Excel daar simpelweg niet meer voor gebouwd is.
Toen ik twintig jaar geleden begon, was Excel een bevrijding. Voor het eerst kon je sommen die je eerst op een schrijfmachine maakte snel en zonder typefouten herhalen. Bijna elke jurist in de branche bouwde z'n eigen rekenmodel: kolommen voor inkomsten, een tabblad voor wettelijke rente, een blad waar je de richtlijn-tarieven kopieerde.
Het werkte. Het werkt nog steeds, voor wie er handig in is. Maar in de praktijk loop ik steeds vaker tegen dezelfde drie problemen aan — en ze hebben weinig met Excel zelf te maken. Ze hebben te maken met wat ons werk inmiddels van ons vraagt.
1. Het rekenmodel is nooit van één moment
Een schadeberekening die in 2022 is opgesteld, gebruikt richtlijnen, indexeringen en rente-percentages uit 2022. Komt het dossier in 2025 voor de rechter, dan moet u kunnen uitleggen waarom u toen die getallen gebruikte. Met een Excel-bestand kan dat — als u nog precies hetzelfde bestand heeft. Maar de meeste sheets zijn ondertussen vier keer gekopieerd, hier en daar bijgewerkt, soms door iemand anders. De versie waarmee u toen rekende? Vaak terug-engineeren.
2. Scenario's schalen niet
Onderhandelingen draaien zelden om één getal. Een 5-jaars horizon, een 10-jaars horizon, een variant met of zonder zelfwerkzaamheid. Drie scenario's naast elkaar betekent in Excel: drie keer kopiëren, drie keer hopen dat u niet een formule mist. Bij de minste wijziging moet u alles opnieuw checken. En als de tegenpartij met een ander scenario komt, begint u opnieuw.
3. Geen taal om af te stemmen
Twee juristen die allebei in Excel werken, presenteren in feite twee verschillende rekenmodellen aan elkaar. Discussies gaan dan over welke kolomvolgorde correct is, of een formule de juiste richtlijn-versie pakt, of een afronding op de cent dan wel op de euro hoort. Dat is geen vakinhoud — dat is administratieve ruis, en het kost slachtoffers tijd.
Wat ons dat heeft geleerd
Toen we Letselinzicht bouwden, hebben we deze drie problemen tot uitgangspunt gemaakt. Elke export bevat het volledige rekenmodel zoals het op dat moment was — inclusief richtlijn-versie, rente-tabel en indexering. Scenario's zijn geen kopieën maar varianten van hetzelfde dossier. En de discussie over hoe-precies-wordt-dit-berekend wordt vervangen door één onderbouwing waar alle partijen op kunnen vertrouwen.
Wij zien dat als ons werk: de rekenmachine bouwen, zodat u de jurist kunt zijn. Probeer 30 dagen op uw eerstvolgende dossier en oordeel zelf.